Dinsdag 5 november, lezing door Michaël Portzky.
‘Het menselijk brein: een wandeling van embryo tot dementie’!

Vooraan in de zaal van Rapertingen staat Michaël Portzky. Stevige man. Hij is neuropsycholoog en  verbonden aan de universiteit van Gent. Rustig de zaal inkijkend wacht hij af tot hij kan starten met zijn uiteenzetting die, na anderhalf uur, door zowat alle aanwezigen als ‘ontzettend interessant’ zal bestempeld worden. 

Het is een kunst om het aanwezige publiek, dat zich bij een lezing telkens weer afvraagt of het boeiend dan wel saai gaat worden, meteen mee te krijgen in een verhaal. In ieder geval: hier lukt dat! 

Bij één van de eerste foto’s krijgen we een doorsnede van de mannelijke hersenen te zien, doorsnede die meteen aangeeft waar de gemiddelde man clichématig om de 7 seconden aan zou denken! En inderdaad, het gaat in dit beeld niet over auto’s of voetbal maar wel over … juist ja! 

De goeie toon is gezet. Er mag hier tussendoor ook gelachen worden, ondanks een thema dat tegelijkertijd veel ernst uitstraalt en op sommige momenten zelfs mensen in de zaal tot een traantje beweegt! 

Ook wanneer hij het voorbeeld aanhaalt van één van zijn cliënten (die breinmatig last had om zijn moeilijk te onthouden naam Portzky op te roepen) legt hij al tekenend linken naar wat er zich in de hersenen afspeelt. In dit geval ging het om een link met een niet nader genoemd automerk uit de Volkswagengroep. Originele insteek om aan te geven hoe er nieuwe verbindingen ontstaan tussen hersencellen. Ik meen dat we dat in de volksmond ‘ezelsbruggetjes’ noemen!

We kunnen in dit verslag, neuroleek zijnde, vanzelfsprekend deze boeiende uiteenzetting niet helemaal op papier weergeven of navertellen. Dat is ook niet de bedoeling.
Daarom focussen we, in wat volgt, enkel op de tips die onze gastspreker op het einde van zijn uiteenzetting ons nog wilde meegeven. Het zijn tips waar wij als toehoorders toekomstgericht zeker nog wat aan hebben, om zowel ons brein als ons lichaam in een goede conditie te houden en op die manier zolang als mogelijk zelfstandig te kunnen wonen.

Zorg ervoor dat je significant en structureel je stress kan beperken

Te lang in een stresstoestand verkeren zorgt ervoor dat er cortisol wordt aangemaakt. Cortisol is het hormoon dat bij langdurige en overmatige stress de heftige werking van adrenaline wat af gaat remmen. MAAR… bij langdurige stress, en dus de langdurige aanmaak van hoge concentraties cortisol, blijkt dit neurotoxisch te zijn met als een mogelijk gevolg zelfs depressie! Hoe beperken? Zie o.a. volgende tips … 

Geheugentraining

Het is inmiddels door de meeste mensen geweten – en dus niet echt nieuw - dat het goed is voor ons geheugen om breinmatig actief te blijven. Wat mogelijks wel ‘nieuw’ is, is dat niet alleen veel lezen of kruiswoordraadsels oplossen een bijdrage levert aan het onderhoud van ons brein, maar vooral ook het leren van nieuwe dingen. Een nieuwe taal leren of zelfs een nieuw ‘vak’ zorgt ervoor dat er nieuwe ‘synapsen’ (verbindingsplaatsen) worden gecreëerd tussen de verschillende hersencellen en dat verbetert volgens onderzoek significant het vermogen van ons brein!

Krachttraining

Helemaal nieuw, althans wat mezelf betreft, is het effect van krachttraining op het ontstaan van nieuwe synapsen. Naarmate we ouder worden, neemt de productie van onze hormonen af hetgeen kan leiden tot een afname van spiermassa en kracht. 
Ook inactiviteit kan een belangrijke rol spelen bij spiermassaverlies. Als we minder fysiek actief zijn, hebben onze spieren minder stimulatie om te groeien.

Door aan krachttraining te gaan doen worden onze spieren sterker en maken we ‘serotonine en noradrenaline’ aan, hetgeen een positief gevoel geeft, en het effect van stress vermindert. En de essentie: in de hersenen worden hierdoor gemakkelijker en meer verbindingen gemaakt! 
Euh … Misschien een reden om onze e-bikes toch maar beter in eco-modus te laten staan als we bergop fietsen en enkel in noodgevallen naar ‘tour’ of ‘turbo’ te gaan 😊?

Onderhouden van je sociale contacten
Onderzoek toont aan dat mensen met sterke sociale netwerken minder risico lopen op dementie of Alzheimer.

Sociale interactie houdt ons brein actief, en helpt om cognitieve achteruitgang te vertragen, vooral op latere leeftijd. Door gesprekken te voeren, gedachten uit te wisselen en meningen te delen stimuleren we ons geheugen, ons probleemoplossend vermogen en onze taalvaardigheden. 
Mensen met sterke sociale banden hebben ook een sterker immuunsysteem. 

En voilà: waar de samenkomsten op KBC Kringniveau al niet goed voor zijn! Proficiat beste lezer 😊

Onthouding van middelenmisbruik

Slechts één tip: weet wat je neemt, waarom je ’t neemt. En als het even zou kunnen, beperk het tot een minimum!

En tot slot … het thema voeding met als opmerkelijke uitspraak van Portzky: ‘Vet is NIET de vijand’ 
Vanzelfsprekend bedoelt onze gastspreker hier niet dat men zonder enige remming alle mogelijke vetten tot zich kan nemen. Een leuke TV-avond met chips à volonté kan je dus beter vermijden. (Maar dat wisten we allemaal natuurlijk).

Wat hij wel bedoelt is dat we ervoor moeten zorgen dat we de ‘voor ons lichaam nuttige vetten’ vooral niet moeten uitsluiten. Zoals … goeie boter! Weg dus margarine! Lang leve de echte boter 😊! Weliswaar ook hier met mate.

En hoe zit dat dan met die suikers? 

Suikers verouderen de hersenen sneller! Maar ook in ons darmstelsel zorgen ze voor niet veel goeds. Dat suiker energie geeft is een fabeltje. Als we enkel suikers in ons voedingspakket hebben worden die reeds bovenaan in de dikke darm SNEL afgebroken. Daardoor is er verderop in de darm nog weinig over om te verwerken. Cru en simpel gesteld: als er zich bij wijze van spreken niets meer ‘van (afbreek)waarde’ in onze darmen bevindt omdat het snel verwerkt is, krijgen we een disbalans in de darmen.

Zorg er ook voor dat je ‘Acetyl-L-Carnitine’ in je voeding opneemt. Een moeilijk woord dat ons natuurlijk niets zegt. Is dit iets eetbaar? Jawel. 
Dit komt voor in dierlijke producten zoals rood vlees, gevogelte, vis en zuivel. Ons lichaam maakt dit ook aan in de lever en de nieren, maar in voeding zit het echter maar in kleine hoeveelheden. Daarom is het goed om het ook als voedingssupplement te gebruiken.  

Het helpt bij het omzetten van vet in energie, speelt een rol in het verbeteren van de hersenfunctie en het bevorderen van een gezond zenuwstelsel. 
Oef, als dat geen goed nieuws is voor de liefhebbers van een goeie biefstuk …

Ook saffraan is een belangrijk product voor ons lichaam omdat het niet alleen stress en ontstekingen in het lichaam vermindert, maar o.a. ook helpt bij het verbeteren van de stemming en het verlichten van symptomen van milde tot matige depressie. Daarnaast kan het mogelijk bijdragen aan het verbeteren van het geheugen en beschermen tegen degeneratieve aandoeningen zoals Alzheimer. En wie wil daar nu niet ver van wegblijven? 

Hehé, een hele boterham! 

Wat denk je, haalbare suggesties? We weten nu tenminste wat we moeten doen. Of we onszelf ook in een constante modus kunnen zetten om de daad effectief bij dit goedbedoelde woord te voegen zal ieder voor zichzelf moeten uitmaken.

Laat het misschien deel uitmaken van de aankomende Nieuwjaarsvoornemens! Dan zijn we wat dat betreft in 2025 al goed gestart …

Marc